سازمان ملل متحدیکی از مشهورترین سازمانهای بینالمللی بوده و در پی ناتوانی جامعه ملل در جلوگیری از جنگ جهانی دوم بهوجود آمد، به طوریکه کشورهای بزرگ قبل از خاتمه جنگ، طرح تأسیس سازمان جهانی جدیدی را پیریزی کردند که بتواند حافظ امنیت و صلح بینالمللی باشد. زیرا فلسفه وجودی این سازمان از زمان تاسیس بر مبنای حل مناقشات مرزی منطقهای و جهانی، بهینهسازی روابط بینالملل، احترام به حقوق انسانی، رفع تبعیض و ظلم قرار گرفته است. اما با توجه به منافع متفاوت دولتهای مختلف عضو سازمان ملل، تصور سازمانی با قاطعیت و مطابق اصول مشخص و تعیین شده تا حد زیادی غیر واقعی است.
مقر سازمان ملل متحد در ساختمان مخصوص در شهر نیویورک میباشد. امروزه بیش از ۱۹۰ کشور جهان عضو سازمان ملل متحد هستند که کشورهای عضو و موسسات وابسته در طول هر سال با تشکیل جلسات منظم در مورد امور بینالملل و امور اجرایی مربوط به آنها تصمیمگیری میکنند. سازمان ملل متحد دارای ۶ رکن اصلی مجمع عمومی، شورای امنیت، دبیرخانه، شورای اقتصادی و اجتماعی، شورای قیمومیت و دادگاه دادگستری بینالمللی است. شورای امنیت قویترین نهاد سازمان ملل پنج عضو دائمی دارد که در تصمیمات این شورا حق وتو دارند.
مبانی تأسیس سازمان ملل متحد
![سازمان ملل متحد مقر اصلی](https://jebhe24.com/wp-content/uploads/2024/03/سازمان-ملل-متحد-copy-770x433.jpg)
سازمان ملل متحد در پی کنفرانسهای متعددی که بعد از جنگ جهانی دوم برگزار شد در طی کنفرانس سانفرانسیسکو در تاریخ ۲۴ اکتبر ۱۹۴۵م، توسط ۵۱ کشور عضو رسما موجودیت پیدا کرد. که در سال ۲۰۰۶ میلادی تعداد اعضای آن ۱۹۲ کشور بوده است که اعضای آن تقریبا شامل همهی کشورهایی میشود که از نظر بینالمللی به رسمیت شناخته شدهاند.
بنابراین، فلسفهی وجودی این سازمان از زمان تاسیس بر مبنای حل مناقشات مرزی منطقهای و جهانی، بهینهسازی روابط بینالملل، احترام به حقوق انسانی، رفع تبعیض و ظلم قرار گرفته است. تا از یک طرف از بروز جنگهای جهانی همانند دو جنگ جهانی اول و دوم جلوگیری نماید و از طرفی صلح و امنیت عمومی را برقرار سازد. لذا این سازمان از آن جهت که در سطوح مختلفی از جمله حفظ صلح، توسعهی اقتصادی و اجتماعی و ارائهی خدمات فنی فعالیت دارد. یک سازمان چند منظوره جهانی به شمار میآید.
البته این سازمان با ناکامیهایی، مثل عدم توفیق در برقراری نظم بینالمللی، نداشتن ضمانت اجرایی کافی در اجرای قواعد حقوق بینالملل و مشکلاتی دیگر روبرو بوده است که امیدواریم این سازمان بتواند در آینده بر مبنای هدف اصلی خود که همان برقراری حفظ صلح و امنیت بینالمللی بوده است، گامهای بلندی در مسیر پیشرفت دولتها بردارد.
بهعلت اهمیت این سازمان، بهطور خلاصه به مبانی تأسیس آن اشاره میشود:
۱) منشور آتلانتیک ۱۹۴۱: در بخش آخر این منشور به لزوم ایجاد یک سیستم دائم امنیت دسته جمعی اشاره شده است.
۲) اعلامیه ملل متحد ۱۹۴۲: که توسط سران کشورهای آمریکا، انگلستان، شوروی و چین در واشنگتن امضاء شد؛ و بعداً به امضاء نمایندگان ۲۲ کشور از جمله ایران رسید.
۳) کنفرانس مسکو ۱۹۴۳: وزیران امور خارجه سه کشور آمریکا، شوروی، انگلستان در آن به لزوم تشکیل سازمان جهانی تأکید کردند.
۴) کنفرانس یالتا ۱۹۴۵: سران کشورهای آمریکا، شوروی و انگلستان برای آخرین بار تشکیل جلسه دادند و نظر نهائی خود را در مورد اساسنامه سازمان و همچنین برقراری حق وتو برای کشورهای بزرگ اعلام کردند.
۵) کنفرانس سانفرانسیسکو ۱۹۴۵: این کنفرانس با شرکت نمایندگان ۵۰ کشور در سانفرانسیسکو تشکیل و در طی آن منشور ملل متحد تصویب شد. منشور یا اساسنامه سازمان ملل متحد، مشتمل بر یک مقدمه و ۱۱۱ ماده و یک ضمیمه ۷۰ مادهای مربوط به اساسنامه دیوان بینالمللی دادگستری است. این منشور از نظر حقوقی نسبت به معاهدات بینالمللی اولویت دارد.
منبع : خبرگزاری جبهه ۲۴